Home Categorieën Overig Waarom verdwijnt Diclofenac niet uit de schappen?

Diclofenac is de meest voorgeschreven pil van Nederland. Maar aan de pijnstiller kleven dezelfde risico’s als aan Vioxx, een middel dat daarom in 2004 al van de markt is gehaald. Waarom verdwijnt Diclofenac niet uit de schappen?

Een nieuwe pil komt niet zomaar op de markt. Voordat het eerste doosje in de apotheek ligt, moet onderzoek hebben aangetoond dat het nieuwe spul beter is dan bestaande middelen. En ook na toelating kan nog blijken dat zo’n pil te veel bijwerkingen heeft, want dat wordt nauwlettend in de gaten gehouden. Dan verdwijnt het middel weer uit het assortiment.

Vroeger ging het er minder streng aan toe, en dat heeft de rare consequentie dat een pil die patiënten al heel lang gebruiken verborgen nadelen kan hebben. Gevaarlijke bijwerkingen, die altijd over het hoofd zijn gezien. Komen die aan het licht, dan gaat het er niet altijd even logisch aan toe, bewijst het verhaal van een populaire klasse pijnstillers.

Het begon allemaal met de Vioxx-affaire. Vioxx, stofnaam rofecoxib, is een pijnstiller en ontstekingsremmer die in 1999 op de markt kwam. Het middel werd gezien als veelbelovend opvolger van niet-selectieve NSAID’s (niet-steroïdale ontstekingsremmers). Dat zijn pijnstillers als Ibuprofen, Diclofenac en Naproxen, die al tientallen jaren worden gebruikt. Ze zijn bij elke drogist te koop en Ibuprofen zelfs in supermarkten en bij tankstations. Dat wekt misschien de indruk dat ze heel veilig zijn. Maar risicoloze pijnstillers bestaan niet.

Verhoogde kans op maagbloedingen
Een van de venijnigste bijwerkingen van die klassieke NSAID’s is een verhoogde kans op maagbloedingen, wat dodelijk kan uitpakken. Die maagproblemen worden toegeschreven aan het feit dat deze NSAID’s niet alleen het enzym cyclo-oxygenase-2 remmen, dat betrokken is bij pijnoverdracht en ontstekingen, maar ook zijn broertje cyclo-oxygenase-1, dat de maagwand helpt beschermen tegen maagzuur. Vandaar dat artsen vaak een maagbeschermend middel geven bij een NSAID.

Vioxx in 2004 van de markt gehaald
Vioxx behoorde tot een nieuwe klasse NSAID’s, de COX-2 remmers, die specifiek cyclo-oxygenase-2 zou aanpakken en daardoor veiliger voor de maag zou zijn. Dat viel tegen. Ook deze middelen veroorzaakten maagbloedingen. Desondanks liep de verkoop van Vioxx in de Verenigde Staten meteen goed, met dank aan grootschalige marketing. Het tij keerde toen bleek dat het middel de kans op dodelijke hart- en vaatproblemen flink verhoogde, iets wat de fabrikant had geprobeerd onder de pet te houden. Vioxx werd in 2004 van de markt gehaald. Vrijwillig, maar wel onder grote druk. Daarna volgden rechtszaken en schikkingen met slachtoffers en nabestaanden, die het bedrijf ettelijke miljarden dollars hebben gekost.

Diclofenac even riskant als Vioxx
Zulk bewijs kwam al snel. In 2006 verschenen in de vakbladen BMJ en JAMA de eerste overzichten. Ze concludeerden beide dat de traditionele NSAID Diclofenac (bekende merknamen zijn Voltaren en Cataflam en, in combinatie met misoprostol, Arthrotec) waarschijnlijk even riskant is voor hart en vaten als het beruchte Vioxx. Naproxen leek het risico niet te verhogen, en Ibuprofen maar licht.

Nieuwe studie: Diclofenac net zo slecht als Vioxx
In 2013 kwam de EMA met een Europese herbeoordeling van Diclofenac, mede op basis van de resultaten van Sturkenboom en haar collega’s. Dat jaar verscheen ook een nieuwe overzichtsstudie in artsenvakblad The Lancet. Weer bleek Diclofenac net zo slecht als Vioxx. Een ruwe schets van het risico: als duizend patiënten een jaar lang een hoge dosis Diclofenac slikken, sterft er één extra aan een hartaanval. Dat lijkt misschien weinig, maar het is een toename van zo’n 40 procent. Ibuprofen kwam hier als niet minder gevaarlijk naar voren, al waren de onzekerheidsmarges bij dat middel een stuk groter wegens gebrek aan gegevens. Zo weinig, dat het resultaat niet significant was.

De waarschuwingen die voor COX-2 remmers golden, werden nu ook van toepassing verklaard op Diclofenac. Maar, bij gebrek aan bewijs, niet op ibuprofen. In het kort: schrijf het niet voor aan mensen die een verhoogd hartrisico hebben. Dit kwam in de bijsluiter, huisartsen kregen er een brief over en behandelrichtlijnen werden aangepast. Dat had effect. Het Nederlandse gebruik van Diclofenac daalde in 2014 met 10 procent, maar in 2015 daalde het niet verder. Nog steeds is Diclofenac veruit de meest voorgeschreven NSAID, en zelfs de meest voorgeschreven pil van Nederland. Vorig jaar kregen ruim 1,4 miljoen mensen een recept voor een hoge dosis, en kocht een onbekend aantal het zelf in lagere doses.

In Groot-Brittannië ging het heel anders. Het Diclofenacgebruik is daar vanwege de zorgelijke onderzoeksuitkomsten al veel eerder gedaald, verkoop zonder recept is verboden en de richtlijn zegt: schrijf geen NSAID voor aan 65-plussers, en Diclofenac al helemaal niet.

Waarom is Diclofenac niet verboden in Nederland?
Waarom is een middel dat dezelfde risico’s heeft als het teruggetrokken Vioxx niet verboden, maar juist het meest voorgeschreven middel van Nederland, en vrij verkrijgbaar bij elke drogist? En waarom is dat bij de Britten totaal anders? Bert Leufkens is voorzitter van het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG), dat besluit over toelating van medicijnen op de Nederlandse markt en over de tekst van de bijsluiters. “In 2009 hebben we alle NSAID’s opnieuw beoordeeld, en weer in 2013. Alles afwegende vinden wij de baten-risicobalans van Diclofenac nog steeds positief, met die extra voorzorgsmaatregelen. Op het moment dat wij restrictiever zouden zijn voor Diclofenac, verwachten we een verschuiving naar naproxen. En wij schatten in dat we dan meer problemen hebben, vanwege de fors hogere kans op maagbloedingen die dat middel geeft. De Engelsen denken er inderdaad anders over. Engeland is een echt naproxenland. Waar wij paracetamol zouden gebruiken, gaan zij veel eerder over naar Naproxen. En in Frankrijk en Italië is het wéér anders. Diclofenac is met name in de noordelijke, ik noem het nu maar even de wat meer verstandige landen op het gebied van geneeskunderegistratie, nog steeds een van de meest gebruikte middelen.”

Bron: Trouw.nl


Hier iets over te zeggen?
Reaguur hier:

Health Bytes Beveelt Aan:

De gezondheidsvoordelen van Curcumine, de werkzame stof in kurkuma zijn legio, van pijnbestrijding tot het vertragen van Alzheimer, tot het vernietigen van kankercellen. De opname van de stof is echter wat lastiger, en daarom is er nu Curcumine Water met geconcentreerde curcumine in bronwater, wat 100% opname in het bloed garandeerd. Meer weten? Klik hier, of liever gelijk uitproberen? In dat geval klik hier

Open

Online Chat